Auteur: pieter

door Lydia de Leeuw

Te midden van kleine zandwegen en woningen in Jabaliya staat het imposante nieuwe Nama’a College for Science and Technology. Deze onderwijsinstelling, gehuisvest in een modern gebouw met een sfeervolle tuin ernaast, biedt hoger onderwijs aan zo’n 300 studenten, voornamelijk afkomstig uit het noordelijke deel van de Gazastrook. Het gebouw werd ontworpen door de Nederlandse architect Jan Arend Mulder en gefinancierd door de gemeente Groningen, de zusterstad van Jabaliya.

Ondanks het vernietigende offensief dat Israël in de winter van 2008/9 botvierde op de Gazastrook en de voortdurende illegale afsluiting en bezetting, ging Nama’a in 2009 van start. Het college biedt 2-jarige MBO/HBO-opleidingen in diverse vakgebieden: van fysiotherapie, prothesekunde, en medische techniek tot bouwtechniek, IT, administratie en media. De eerste lichting studenten studeerde afgelopen zomer af.

“We houden contact met de studenten en zijn benieuwd waar de terecht zijn gekomen. Binnenkort gaan we dat in kaart brengen,” zegt Nahed, een administratief medewerkster van de school.

Het bestuur van het college heeft veel hoop en ambities voor de toekomst: “Onze hoop is om ooit uitwisselingen te doen van studenten tussen Gaza en Nederland”, zegt Salah Keshta, de projectmanager van het college. Dr. Mo’een al Borsh, het hoofd van het college, voegt daaraan toe: “Vanwege de politieke situatie is samenwerken met het buitenland, waaronder Groningen, erg moeilijk. Nama’a is een onderwijsinstelling die het beste wil voor haar studenten en we hopen dan ook dat we snel weer aansluiting vinden met onze partners. We willen nog zoveel ontwikkelen in het college.”

Eén van die plannen heeft betrekking op ruimte. Op dit moment ontbreekt het soms aan les –en practica lokalen. “Er zijn onvoldoende praktijktrainers en er zijn onvoldoende labs. We hebben meer ruimtes nodig,” zegt Mohammed Hassasna (23) wanneer hem naar zijn ervaringen als student gevraagd wordt. Mohammed studeert koeling en airconditioning en zit nu in het tweede en laatste jaar van zijn opleiding. Zijn studie bestaat voor het grootste deel uit praktijkgericht onderwijs. Samar Hassan (24) sluit zich bij Mohammed aan; “er zouden meer lessen zijn als er meer ruimte waren.” Samar volgt de opleiding tot fysiotherapie en zit ook in het laatste jaar. Ze loopt op dit moment stage in het Wafa’ ziekenhuis: “Ik werk graag met kinderen en jonge mensen en merk door mijn stage dat ik op de goede plek ben met mijn opleiding,” zegt ze tevreden.

De praktische vaardigheden die studenten leren op het college, worden gezien als een belangrijke voorsprong bij het zoeken naar een baan. In de Gazastrook, waar ongeveer 42,5% van de bevolking werkeloos is, zoeken werkgevers jonge mensen met praktische ervaring.

Mohammed was zich daar erg van bewust toen hij voor Nama’a koos: “Ik was lang op zoek naar een opleiding zoals deze. De werkeloosheid is erg hoog in Gaza en als je kans wil maken op een baan moet je praktische ervaring hebben,” zegt hij. Mohammed liep 2 dagen per week stage in al Shifa ziekenhuis in Gaza Stad, het grootste ziekenhuis in de Gazastrook. Zo’n 4 maanden lang werden hij en enkele medeleerlingen daar onder de hoede genomen door de vakmensen. “Het beviel me erg goed. Ik heb er veel kunnen leren”, zegt hij.

Wafa’ al Haloul (21), die bekend staat als een van de topleerlingen op het Nama’a College, hecht net als Mohammed veel waarde aan de praktische ervaring die ze krijgt. “Dat geeft ons een meerwaarde in de samenleving. De vaardigheden die we hier leren, zijn hard nodig en de maatschappij, vooral bij non-gouvernementele organisaties. Ik had ook naar een universiteit kunnen gaan, maar koos heel bewust voor deze opleiding.” Wafa’ gaat met plezier naar haar opleiding administratie en wil zelfs in de vakantie doorstuderen: “de komende zomer zijn er ook trainingen te volgen hier en ik denk dat ik daar wel gebruik van zal maken. Ik vind de interactie tussen de leerlingen en studenten ook prettig.”

Voor Fadi (23) Abu Mohadi was de betaalbaarheid van het onderwijs bij Nama’a belangrijk bij zijn studiekeuze; “ergens anders zou ik niet naar vervolgonderwijs kunnen. Hier is het lesgeld per studiepunt stukken lager, dus dat maakte het voor mij mogelijk om toch een opleiding te doen.” Fadi zit in het eerste jaar van de IT opleiding. Echt optimistisch over de toekomst is hij niet: “Er is geen toekomst in Gaza en als ik klaar ben met mijn opleiding wil ik hier weg.”

Als gevolg van de voortdurende afsluiting en de gecreëerde massale werkeloosheid ontvangt zo’n 75% van de bevolking in de Gazastrook humanitaire hulp. Hoe de studenten van het Nama’a college terecht zullen komen, hangt niet af van de hulp die Gaza binnenkomt, maar juist van de opheffing van de illegale afsluiting die de lokale economie heeft doen instorten.

Wanneer ik het viertal vraag naar hun leven buiten school, slaken ze allen een diepe zucht. “Mensen hier hebben geen leven. Er is geen elektriciteit, geen benzine, en onvoldoende schoon water. Dat is geen leven te noemen,” zegt Samar.

Mohammed ziet nog een lichtpuntje: “Er is wel wat hoop in de Gazastrook, maar veel jongeren wijken noodgedwongen toch uit naar het buitenland omdat daar een betere toekomst is. Maar we blijven Palestijn en zullen altijd terugkomen naar hier.” Op de vraag wat zijn toekomstplannen zijn, verschijnt een voorzichtige glimlach op zijn gezight: “ideaal gezien, zou ik hier een bedrijf beginnen in airconditioning.”

Eerdere artikelen van Lydia

Voor straf in het donker

Ter land, ter zee en ondergronds

Door Hiba Walim

Het is niet eenvoudig om een stuk te schrijven over de grensgebieden van Gaza. Wij hebben met de auto in oostelijke richting gereden om zo dicht mogelijk bij de grens tekomen, bij Jahr Edik dat midden in het gebied ligt. Meer dan eens zijn we daarbij in levensgevaar geweest omdat wij zo dicht bij – zoals de Israëliërs dat noemen – het ‘geïsoleerde’ gebied kwamen.

In eerste instantie ervaar je het gebied als leeg en verlaten, als gevolg van de gevaarlijke situatie. En toch, als je aandachtig kijkt, zie je licht afkomstig van huizen als lichtpuntjes in het donker of als vraagtekens zonder antwoord.
Oneindig groene vlakten die je verrassen door hun schoonheid, maar meer nog door de dreiging die ervan uitgaat. In de verte zie je werktuigen, koepels en kazernes van het Israëlische leger en dan besef je het levensgevaar en voel je de dood dichterbij komen. Hoe kunnen mensen zo dicht bij deze grens wonen, bij een lijn die door sommigen de lijn des doods wordt genoemd en die hen slechts een paar meter van het Israëlische leger scheidt? Wat dwingt hen om dat te doen? Veel raadsels worden pas duidelijker als we dichter bij deze huizen komen.

De familie Huthut, die op een paar kilometer van de grens woont, vertelt over de problemen die zij ondervinden als gevolg van het wonen aan de grens.  Met een bittere zucht, begint Oum Tarek Huthut te vertellen over wat zij en haar gezin hebben meegemaakt tijdens de laatste oorlog in Gaza. Zij zegt: ”Dat waren de ergste dagen van ons leven. Wij woonden zo dicht bij de grens dat elke beweging van ons in de gaten werd gehouden. Water en voedsel raakten op een gegeven moment op en ik moest mijn eigen leven en dat van de kinderen in gevaar brengen om in onze levensbehoeften te kunnen voorzien”. De kinderen gingen, tijdens de beschietingen tussen de tanks door met hun lege flessen op weg om ze, waar maar ook, te vullen met water. Oum Tarek vervolgde: “De omstandigheden waarin mijn gezin leefde waren erg moeilijk. Mijn man is ziek en bedlegerig en daarom was het moeilijk om hem te verplaatsen. Het was daarom onmogelijk om tijdens de oorlog naar buiten te gaan op zoek naar een veilig gebied. De buren om ons heen hadden allemaal het gebied verlaten en wij verwachtten elk moment gedood te worden.”

Droevige kindertijd
Amir Huthut, een kind van 12, onderbrak zijn moeder en schreeuwde verontwaardigd: “Maar ik ben niet bang… ik ben gewend aan de beschietingen, het is gewoon geworden”. Hij heeft zo vaak de aanvallen en bezettingen van hun huis door het Israëlische leger meegemaakt, dat hij gewend geraakt is aan het geluid van raketten, kogels en tanks. Dat is normaal voor hem geworden.  Plagerig voegde hij eraan toe: “Het is mogelijk dat de beschietingen en de aanvallen op ons huis nu plaats gaan vinden en dan zien jullie met eigen ogen wat dat betekent”.
Wijzend op haar zoon Amir, wordt Oum Tarek verdrietig. Zo is mijn zoon Amir geworden, agressief en fel. Hij is mensenschuw en om het minste of geringste wordt hij boos en loopt dan weg naar het kerkhof om het graf van zijn vader te bezoeken. Hij is nog steeds heel sterk aan zijn vader gehecht. Het lukt mij niet meer om hem in bedwang te houden en machteloos zie ik met de dag zijn schoolresultaten verslechteren.
Oum Tarek is er van overtuigd dat het dicht bij de grens wonen, de voortdurende confrontatie met oorlog en vijandelijke aanvallen maar vooral de laatste aanval op Gaza, de kinderen psychische hebben geschaad. Ongewild plassen ze in bed, leven ze in angst en gaan hun schoolresultaten zichtbaar achteruit.

Stom van verdriet
Wij reden verder langs de grens in het oosten van het gebied, tussen de beplante landerijen door, in een poging om ons onzichtbaar te maken voor de Israëlische oorlog toestellen. Maar wij wisten dat het gebied daarvoor te open is en dat wij onmogelijk aan het vizier van de Israëlische soldaten zouden kunnen ontsnappen. Zij bevinden zich immers slechts op enkele meters afstand van ons.
Wij zagen een groepje kinderen oorlogje spelen. Ieder kind hield een houten stok in zijn hand en richtte dat op een ander kind, roepend: ‘ga dood, ga dood’. Randa Halas, 32 jaar oud en moeder van de kinderen, hield toezicht in een poging hen tegen het onverwachte te beschermen. Randa merkte op: “Ik voel dat ik voortdurend in een oorlog leef en hoe kan ik die verschrikkelijke dagen ook vergeten. Zelfs als ik dat al zou willen, zou ik daar nog niet in kunnen slagen. Mijn zoon Mohamed herinnert mij steeds weer aan deze verschrikkelijke dagen”.
Zij omhelst haar zoon Mohamed en vervolgt: “Toen de aanval op Gaza begon, was ik in de zevende maand van mijn zwangerschap. De angstwekkende situatie waarin wij ons toen bevonden, de aantallen bommen en kogels en het vuur dat wij met onze eigen ogen zagen en dat ons belette om te vluchten naar veiligere gebieden, de angst van de kinderen, hun gehuil en geschreeuw, de voortdurende vrees om mijn kinderen te verliezen, dat heeft mij zeer geraakt en invloed gehad op mijn ongeboren kind”. Mohamed is drie maanden na de oorlog geboren en is nu vier jaar oud. Hoewel hij goed hoort en alles begrijpt wat om hem heen gebeurt, heeft hij nooit kunnen spreken. De arts heeft Mohamed herhaaldelijk onderzocht maar geen enkel fysiologisch gebrek kunnen constateren. Eens op een dag zal hij misschien toch kunnen praten.

Waar moet ik naar toe?
Randa vervolgt: “Mijn kinderen leven met een constant gevoel van angst ook als zij in hun eigen huis zijn, een plek waar een kind toch verondersteld wordt geborgenheid te voelen. Ze zijn bang om door de kogels geraakt te worden als ze thuis zijn. Dit angstgevoel is dagelijks aanwezig en niet alleen tijdens oorlog of tijdens het binnendringen van het leger in ons gebied. De kinderen durven ‘s nachts niet meer naar de WC te gaan, zo bang zijn ze geworden van het geluid van gewone kogels en van de lichtkogels die ‘s nachts door het Israëlische leger worden afgeschoten. Waar moet ik naartoe met mijn kinderen om hen een veilig gevoel te geven?” Randa hoopt ooit het gebied te kunnen verlaten en een huis ver van de grens te kunnen kopen, maar wie wil haar huis nu kopen en zo dicht bij de grens gaan wonen?

Overlevingsdrang
Wij hebben onze reis langs de grens voortgezet naar het uiterste noorden van Gaza en kwamen uit bij een landbouwterrein op 300 meter van de grens. Daar troffen wij een huisje dat van alle kanten beschoten was door vuurwapens en tankgranaten. Het bouwsel was zo ernstig beschadigd dat wij niet verwachtten dat het bewoond was en als dat wel het geval zou zijn, dan zouden de bewoners allang dood moeten zijn.
Salah Hamran, 61 jaar en opzichter van de landbouwgrond aan de grens vertelde ons over de ontberingen die hij tijdens de oorlog in Gaza heeft doorstaan en waar hij nog dagelijks mee geconfronteerd wordt. Zijn situatie verschilt met die van de grensbewoners die wij eerder ontmoet hebben. Salah woont met zijn gezin in dit gevaarlijke gebied en in dit huis omdat het zijn bron van inkomsten is waarmee hij in de behoeften van zijn gezin kan voorzien.
Abu Salah vertelde ons over de merkwaardige en onvergetelijke situaties die hij meegemaakt heeft. “Vier dagen voor het einde van de oorlog in Gaza”, vertelde hij, “was ik in ons huis opgesloten omdat er verschrikkelijke beschietingen overal rondom het huis aan de gang waren. Wij voelden ons meer dood dan levend. De situatie werd zo erg en uitzichtloos dat ik aan mijn kinderen vroeg om een laatste gebed op te zeggen, de shahada”. Bedroefd en wanhopig, zei Abu Salah: “Mijn leven hier is helemaal uitzichtloos, ik kan hier niet meer verder leven, maar elders kan ik geen centimeter grond kopen. Dagelijks maak ik moeilijke situaties mee en vaak hoop ik snel dood te gaan in plaats van op deze manier verder te leven. Op een keer werd mijn zoon ziek en kon hij nauwelijks meer ademen. Ik heb geprobeerd iemand te vinden die mij en mijn kind naar een hulpcentrum kon brengen”. Een traan viel op zijn wang terwijl hij beschreef hoe hij uiteindelijk, midden in de nacht, zich verschuilend tussen de bomen, de grote weg probeerde te bereiken om zijn kind te helpen. Maar het was een dilemma. Hij was namelijk ook ongerust over de andere leden van zijn gezin die hij nu alleen achterliet en die aangevallen hadden kunnen worden of dat hij zelf gepakt zou worden en hen dan niet meer zou kunnen bereiken. “Mijn lijden zal nooit ophouden, een ander huis heb ik niet en een andere baan zal ik niet kunnen krijgen’.
Hetzelfde geldt voor Hashim Khater, een jonge man van 25 jaar. Hij gaat dagelijks naar Jahr Edik in het midden van Gaza, dicht bij de grens, om dagelijks zijn kost te verdienen als boer.

De situatie is merkwaardig. Uit onderzoek blijkt namelijk dat 27 duizend dunum van dit gebied alleen onder gevaarlijke omstandigheden bereikt kunnen worden. Het gebied heeft te maken met aanvallen van de Israëliers en de kans is groot dat er doden en gewonden vallen onder de civiele bevolking. Bovendien is 30% van de landbouwgrond in Gaza niet te exploiteren vanwege het grote gevaar. Dat betekent niets anders dan een groot verlies aan inkomsten voor de bevolking.
Hashim merkt op: “Het is moeilijk om dagelijkse te eten te krijgen en de economische situatie in het land is slecht. Dat dwingt mij om in de buurt van de grens te werken. Elke dag vertrek ik vroeg in de ochtend naar dat gebied en dan werk ik op één van de landbouwgronden die het dichtst bij de grens liggen. Ik wied en onderhoud de grond en verkoop het gras aan mensen die geiten en andere dieren houden. Vaak loop ik gevaar en kan op elk moment gedood worden. De Israëli’s waarschuwen niet. Het gebeurt regelmatig dat ik aan het werk ben en beschietingen hoor die ergens vandaan komen of word ik verrast door een offensief. Dan probeer ik eraan te ontsnappen en ren tussen de bomen door om mijn leven te redden.”
Het Israëlische leger is heer en meester in dit ‘geïsoleerde’ gebied. De menselijke en financiële verliezen groeien gestaag. Statistieken van het Palestijnse Centrum voor Mensenrechten laten zien dat na de laatste grote aanval op Gaza, het Israëlische leger 166 aanvallen heeft uitgevoerd op dat gebied en op het gebied dat aan Egypte grenst.
Gezinnen die daar wonen, leven voortdurend in angst, niet alleen in oorlogstijd, maar ook in perioden van wapenstilstand. Zij hebben echter de hoop niet verloren dat de wereld ooit een oplossing voor hun ondragelijke situatie zal vinden zodat ze zich in hun eigen huis veilig kunnen voelen en dat zij niet constant in gevaar hoeven te leven.

Hiba Walim is medewerker van het Doha center for media freedom Palestine. Met enige regelmaat zullen bijdragen van dit collectief gepubliceerd worden op de site of in onze nieuwsbrief

Eerdere artikelen van het Doha Centre

Eigenaars van verwoeste huizen wachten nog steeds op wederopbouw

Drie jaar na de oorlog

door Ola EL-Za’nun

“Nooit heb ik me kunnen voorstellen dat er een dag zou komen waarop ik de dood met eigen ogen zou zien terwijl ik nog leef. Alles toont de gruwel van wat er gebeurde: huizen die volledig verdwenen zijn, alsof een enorme aardbeving de regio trof. Kinderen en vrouwen schreeuwen door de schok en van angst; lichaamsdelen verspreiden zich hier en daar; huizen storten in op de hoofden van de bewoners – kinderen, ouderen en vrouwen.”

Met deze woorden begon de 72 jarige Gougha Abd Rabbo uit Jabalya haar verhaal als ze zich de verschrikkelijke momenten herinnert die zij heeft meegemaakt in de recente oorlog op de Gazastrook. Terwijl zij zich verplaatste van de ene plaats naar de andere ontweek ze de staccatos van kogels en projectielen. Na de bombardementen waren haar zonen en kleinkinderen ontheemd omdat hun huis volledig verwoest was.

Abd Rabbo klaagt over verlies van hoop op het vervullen van de beloften over de wederopbouw van haar huis. Het huis gaf aan achtendertig van haar kinderen en kleinkinderen onderdak. Eén van hen is al acht jaar geleden overleden toen zij door een tankgranaat werd geraakt net voor de deur van het huis. Hajja (oude vrouw) Gougha woont nu in een oud lemen huis dat 150 jaar geleden in het Ottomaanse tijdperk is gebouwd. Het lijkt meer op een kelder. Er stijgt een verstikkende geur van vochtigheid uit op, een vochtigheid die kleeft aan de muren die er nat van lijken te worden. Een houten dak lijkt elk moment te kunnen gaan instorten. Als gevolg van de ouderdom van het huis zijn de muren gebarsten en is er geen dak boven de helft van het huis. Er zijn drie kamers, één voor elk van de gezinnen. Op een een kleine plek in elk van die kamers, waar enkele pannen en potten bij elkaar gebracht zijn, is voor elk gezin een keuken gecreëerd in de zelfde kamer.

Het huis staat in het centrum van Jabalya, de stad die bekend is om haar smalle straatjes, hoge bevolkingsdichtheid, en slechte hygiëne, riolering en drinkwater.
Hier staat Haj Rajab Abd Rabbo, tachtig jaar oud, alleen voor God te bidden. Ook zijn huis in Jabalya hebben de Israëlische gevechtsvliegtuigen drie jaar geleden vernietigd.

Nog steeds wachten honderden huiseigenaren, wiens huizen tijdens de recente oorlog tegen de Gazastrook volledig werden verwoest, vol ongeduld op de wederopbouw van hun huizen. De materiële schade is echter nog verergerd door de grote financiële verliezen ten gevolge van betaling van huur voor vervangende huisvesting, zoals veel van de getroffenen ons verzekeren. Zij bezoeken bijna dagelijks de kantoren van de relevante instellingen en ministeries, hopend op een belofte of een overeenkomst voor de wederopbouw van hun huizen waardoor er een einde zou kunnen komen aan hun lijden.

De oorlog heeft veel verdriet veroorzaakt omdat duizenden gezinnen werden ontheemd, vooral in het noordelijke deel van de gemeente Jabalya. De inwoners plotseling dakloos werden weer vluchtelingen nadat de Israëlische oorlogsmachine hun huizen vernietigde. Hajja Abd Rabbo beschrijft de afgelopen drie jaar als moeilijk en catastrofaal vanwege de psychologische en materiële lasten die zij en de leden van haar familie hebben geleden sinds die tijd.

Asma’ Abd Rabbo, zevenendertig jaar oud en moeder van vijf kinderen verblijft met haar kinderen in een kamer van twaalf  vierkante meter. Ze zegt: “De woning is ongeschikt voor bewoning… Ik ben bang dat de muren zullen instorten en ik kan het niet verdragen om alleen binnen te blijven.”

Ibrahim Abd Rabbo, tweeeenvijftig jaar oud en oudste zoon van Hajja Gougha, bevestigt dat “drie jaar na de oorlog tegen Gaza er niets positiefs te melden is over ons leven. Alleen het vluchten, de ontheemding en het lijden”. Hij verzoekt om zo spoedig mogelijk de wederopbouw van verwoeste huizen te voltooien om hun levens te redden van ontheemding en psychologische lasten.

De situatie van Mahmoud Abd Rabbo is niet anders dan die van zijn broers en zusters. Hij vertelt dat hij gedwongen is een huis te huren. Hij geeft aan dat hij soms vele maanden lang de huur niet kan betalen vanwege de moeilijke economische omstandigheden als gevolg van de aan de Gazastrook opgelegde blokkade. Hij betreurt het erg dat de familie is ontheemd en verspreid na de vernietinging van het gebouw dat ze bewoonden. Hij vervolgt: “ik heb me nooit kunnen voorstellen dat mijn eenvoudige leven op een dag in een nachtmerrie kon veranderen. Een nachtmerrie die ons overal achtervolgt. Met het vernietigen van mijn huis is alle vreugde deel van het verleden geworden; het heden heeft geen karakterisering nodig, zie de beelden van ontheemding van mij en mijn gezin.” Abd Rabbo vervolgt verder: “Zullen wij nog langer moeten wachten tot de wederopbouw van start gaat? Is deze wereld niet bewust van ons bestaan? Hebben hun ogen niet de onderdrukking die wij dagelijks beleven kunnen zien? Hebben al de solidariteitsdelegaties en juridische instellingen niet onze ellendige levensomstandigheden overgebracht? Begrijpen deze mensen wat het betekent om apart te leven van je kinderen omdat je geen stenen hebt om een huis te bouwen?” En hij voegt toe: “we werden dakloos en de wereld moet actie ondernemen om ons te redden van de situatie waar wij ons in bevinden. Hoe kunnen we leven in dergelijke omstandigheden? We vragen de Verenigde Naties en de verschillende actoren om rechtvaardigheid en hulp zodat we zelf aan de wederopbouw kunnen beginnen. Onze materiële en financiële omstandigheden zijn zeer moeilijk. Wij kunnen geen huizen huren en zelfs onze kinderen niet voorzien van voedsel.”

Hajja Gougha hoopt haar huis opnieuw te zien na wederopbouw, mede omdat zij lijdt onder de dit jaar zeer koude winter, terwijl haar kinderen zijn verspreid over de huurhuizen en het lemen huis dat niet geschikt is voor bewoning zoals zij beschrijft. Zij verzoekt de internationale en juridische instellingen zo spoedig mogelijk een oplossing te vinden, voor haar, haar familie en alle eigenaren van verwoeste huizen. Met een gewurgde stem voegt zij aan toe: “De wereld moet kijken naar onze situatie en de slechte omstandigheden. Zij moeten een oplossing voor ons vinden en ons huis weer opbouwen. We willen huizen die ons kunnen beschermen tegen het koude en warme weer en ons bij elkaar brengen zoals dat voor de rest van de mensheid mogelijk is.”

Ola EL-Za’nun is medewerker van het Doha center for media freedom Palestine. Met enige regelmaat zullen bijdragen van dit collectief gepubliceerd worden op de site of in onze nieuwsbrief

door Lydia de Leeuw

Je hebt het vast weleens meegemaakt: je bent op een camping en wil een douche nemen. Je stopt een douchemuntje in het automaat, gaat onder de douche staan en doet shampoo in je haar. Wanneer de shampoo in een berg schuim verandert die zich langzaam richting je ogen beweegt, houdt het water ermee op. Je drukt wild op alle knoppen, toeters en bellen, maar het water komt niet meer: frustratie.

Stel je voor dat je tenminste een keer per dag met datzelfde gevoel geconfronteerd wordt. Niet omdat je te weinig muntjes gekocht hebt, maar omdat je onderworpen wordt aan een collectieve straf van je bezetter. In de Gazastrook wordt de elektriciteit van de Palestijnen iedere dag urenlang afgesloten doordat Israël de stroomtoevoer beperkt. Vier jaar geleden stelde Israël het inperken van de stroomtoevoer officieel in als strafmaatregel voor de Gazastrook, volledig in strijd met internationaal recht. Opgaaf van redenen: de raketten die vanuit de Gazastrook op Israël worden afgevuurd. Een jaar eerder had het Israëlische leger alle zes transformatoren van Gaza’s enige elektriciteitscentrale kapotgebombardeerd, in reactie op de gevangenneming van soldaat Gilad Shalit, met alle gevolgen voor de burgerbevolking van dien.

“Eergisteren was ik in de keuken bezig om brood te bakken. Ik had vijftig stukjes in de oven liggen toen ineens de stroom wegviel”, vertelt Hania (Um Kamal) zittend temidden van haar man en vier zoons, in hun bescheiden huis in Jabalia vluchtelingenkamp. Ze praat verder; “vervolgens heb ik al mijn broers en zelfs mijn oma gebeld. Uiteindelijk vond ik een plek om het brood af te bakken. Gelukkig maar, want anders hadden we veel geld voor niks uitgegeven.” En zo loopt ze dagelijks aan tegen de problemen van het schrijnende tekort aan elektriciteit in de Gazastrook. “Tussen 5.30u en 16.00u hebben we vaak geen elektriciteit, maar de tijden kunnen nogal wisselen en je weet dus nooit zeker wanneer je stroom zult hebben,” legt ze uit.

Hania en haar familie wonen in een donkere woning in het midden van Jabalia kamp. Er zitten vochtplekken op de muren en het is koud binnen. Marwan (Abu Kamal), de vader van het gezin, geeft aan dat ze allemaal wat grieperig zijn. Echt verbazingwekkend is het niet; de wind waait binnen via de openingen tussen het dak –gemaakt van (asbest) golfplaten- en de muren. Geld of elektriciteit voor een kacheltje is er niet.

“Drie maanden geleden, tijdens de Ramadan, kregen we de kans om een kleine generator te kopen. In de Ramadanmaand speelt het leven zich vooral ’s avonds en ’s nachts af, tussen zonsondergang en zonsopkomst. We hadden elektriciteit nodig voor het licht.” Tot die tijd gebruikte het gezin een oude kerosinelamp, maar gaf niet genoeg licht. De generator geeft alleen genoeg stroom voor de verlichting in de drie kamers en keuken en voor de televisie. “Wanneer er geen elektriciteit is, kunnen we andere apparaten niet gebruiken en hebben we bijvoorbeeld geen warm water,” zegt Hania geërgerd.

Te midden van alle ellende zit de jongste van het gezelschap, de drie jaar oude Mohammed, met een stralende glimlach. Hij vindt het één grote belevenis; een buitenlandse die bij hen thuis op visite komt. Wanneer hij ziet dat ik een camera bij me heb, kan de avond voor hem helemaal niet meer stuk en wil hij iedere vijf seconden op de foto. Hij maakt zijn oudere broers Kamal (20), Youssef (17) en Wasseem (15) aan het lachen met acrobatische kunsten die hij op tv heeft gezien in het hier oh zo populaire ‘American wrestling’.

Marwan en Mohammed

Na een uurtje kletsen en thee drinken, zijn onze vele lagen kleding niet meer voldoende. Hania staat bibberend op en komt even later terug met een grote dikke deken. Ze gooit deze over mij en Mohammed heen en kruipt er vervolgens zelf ook onder. Ondertussen is Marwan bezig eten klaar te maken op een vuurtje in de ruimte tussen de kamers. “We koken geregeld op hout omdat het gas drie keer zo duur als voor de blokkade,” legt Marwan uit.

Ondanks dat de familie blij is met de extra uren verlichting in huis, is de situatie nog verre van ideaal. “Als de generatoren in het kamp draaien, trilt alles; de vloer, de muren, het voelt alsof zelfs de lucht meetrilt. Ik wen niet aan het akelige gevoel,” zegt Hania. Marwan ergert zich vooral aan de stank; “de geur van benzine dringt door in ons hele huis wanneer de generatoren aan staan. De herrie is ook ondraaglijk; het is een geluid om gek van te worden.” Behalve overlast, legt de generator ook druk op de financiële situatie van het gezin. “We zijn iedere maand veel geld kwijt aan brandstof voor de generator en het apparaat is om de haverklap stuk. De reparaties zijn ook niet voor niks,” zegt Marwan met een zucht.

De straten in het kamp zijn erg nauw en er is dus weinig ruimte om de generatoren een plek te geven. “Toen wij nog geen generator hadden, plaatsten onze buren die van hen in de steeg tussen onze huizen in, naast ons slaapkamerraam. We werden er helemaal gek van,” vertelt Marwan. “Nu we zelf een generator hebben, zijn we genoodzaakt hetzelfde te doen en onze buren overlast te bezorgen; ons dak kan het toestel niet dragen.”

Youssef en Wasseem laten de generator zien

Sinds het begin van de blokkade is er een enorme handel in allerhande generatoren via de smokkeltunnels met Egypte. Wanneer ik vraag of er in hun omgeving weleens ongelukken mee gebeuren, begint iedereen door elkaar te praten; ik vang iets op over een buurman, een vriend en een man die verderop in het kamp woont. Het ene verhaal na het andere wordt verteld. “Gisteren explodeerde de generator van een vriend van me. Hij had hem net aangezet en liep terug zijn huis in. Toen ontplofte het apparaat. Hij heeft geluk gehad,” vertelt Marwan. Youssef legt uit hoe een van zijn vrienden enkele dagen geleden werd geëlektrocuteerd door een stroomdraad van een generator. Hij kan het gelukkig navertellen, maar ligt nog in het ziekenhuis. Iedereen is zich bewust van de gevaren van de generatoren, zoals elektrocutie, koolmonoxidevergiftiging en explosies, maar niemand heeft een keuze; zonder generator, geen stroom.

“De Israeliërs sluiten de elektriciteit af om ons als een volk te straffen,” zegt Marwan. “Wat vinden ze in Nederland van de situatie hier?” vraagt hij? “Staat Nederland achter de bezetter?” Die twee vragen gaven genoeg gespreksstof voor de rest van de avond.

Eerdere artikelen van Lydia

Ter land, ter zee en ondergronds